مصطفى الصاوي الجويني ( مترجم : موسى دانش ، حبيب روحانى )

63

مناهج في التفسير ( شيوه هاى تفسير قرآن كريم ) ( فارسى )

ختم تورات رحمت خداوند نازل مىشود . « 1 » اسحاق بن عبد اللّه حارث از پدرش نقل مىكند كه ابن عباس از كعب [ الاحبار ] راجع به قول خداى متعال : يُسَبِّحُونَ اللَّيْلَ وَ النَّهارَ لا يَفْتُرُونَ « 2 » ، « شب‌وروز تسبيح مىگويند و ضعف و سستى به خود راه نمىدهند » و آيهء : يُسَبِّحُونَ لَهُ بِاللَّيْلِ وَ النَّهارِ وَ هُمْ لا يَسْأَمُونَ « 3 » ، « شب‌وروز براى او تسبيح مىگويند و خسته نمىشوند » پرسيد . او گفت : آيا چشمت براى ديدن أشيا و نفست تو را به رنج و زحمت مىاندازد ؟ ابن عباس گفت : خير . كعب گفت : تسبيح خداوند نيز به آنان الهام شده ، چنان‌كه ديدن و نفس كشيدن به تو الهام شده است . « 4 » جلساتى تشكيل مىشد كه كعب الاحبار و ابن عباس در آنها به بحث و مذاكره دربارهء تورات مىپرداختند . عكرمه گويد : ما نزد عبد اللّه بن عمر و ابن عباس نشسته بوديم كه پرنده‌اى با سروصدا از بالاى سرمان عبور كرد . مردى از ميان ما گفت : خير باشد ، خير باشد ، ابن عباس گفت : خير و شرّى در كار نيست . كعب به ابن عباس گفت : تو دربارهء طيرة ( فال بد زدن ) چه مىگويى ؟ ابن عباس گفت : دوست دارى در مورد آن‌چه بگويم ؟ لا طير إلّا طير اللّه و لا خير إلّا خير اللّه و لا حول و لا قوّة إلّا باللّه ، « هيچ خير و شرّى جز آنچه خدا بخواهد وجود ندارد و هيچ قدرت و حركت و نيرويى نيست جز به يارى خداوند » . كعب گفت : اين كلمات در كتاب تورات وجود دارد . « 5 » دربارهء آغاز آفرينش و داستانهاى قرآن روايات بسيارى از ابن عباس نقل شده كه ممكن نيست وى به اهل كتاب مراجعه نكرده باشد ، بخصوص آنجا كه اين داستانها را به تفصيل بيان مىكند .

--> ( 1 ) - طبقات ابن سعد ، ج 7 ، بخش اوّل ، ص 161 . ( 2 ) - انبياء / 20 . ( 3 ) - فصّلت / 38 . ( 4 ) - تفسير طبرى ، ج 17 ، ص 10 . ( 5 ) - عيون الاخبار ، ج 1 ، ص 146 .